Mùa khô sông Mekong dâng cao bất thường: Thảm họa cho cả lưu vực

Mẹ và bé
Rate this post

Nước sông Cửu Long mùa kiệt lên cao bất thường: Thảm họa cho cả lưu vực - Ảnh 1.

Một nhánh sông Cửu Long đi qua hai tỉnh Tiền Giang và Bến Tre – Ảnh: QUANG ĐỊNH

Các chuyên gia cho rằng mực nước dâng cao bất thường vào đầu mùa mưa năm nay tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sinh thái và đời sống kinh tế của người dân lưu vực sông Mekong.

Nhiều tác động tiêu cực

Tại hội thảo trên web về mực nước sông Mekong do Trung tâm Stimson (một tổ chức nghiên cứu uy tín của Mỹ) tổ chức ngày 27/6, các chuyên gia dẫn số liệu cho biết lưu vực sông Mekong có lượng mưa lớn hơn. trung bình trong mùa khô vừa kết thúc.

Cụ thể, từ ngày 25/4 đến 1/5, hai đập thủy điện lớn nhất Trung Quốc là Nu Zhuodu và Xiaowan đã xả lượng nước ước tính khoảng 3,7 tỷ m3, tương đương gần 10% tổng lượng nước. trong số 45 đập lớn nhất, và khiến lượng nước ở hạ lưu dâng cao.

Trong cả tháng 5 năm 2022, sông Mekong nhận khoảng 6 tỷ m3 nước từ các đập thủy điện, phần lớn là của Trung Quốc.

Tổng lưu lượng nước trên sông tháng 5/2022 là 22,8 tỷ m3, cao hơn lưu lượng trung bình 9 tỷ m3. Tháng 5 năm 2022 là tháng có lưu lượng dòng chảy lớn thứ hai của sông Mê Kông kể từ năm 1910.

Theo các chuyên gia, nước sông dâng cao vào mùa khô đã và sẽ tiếp tục gây ảnh hưởng xấu đến hạ du trong đó có Đồng bằng sông Cửu Long của Việt Nam.

Ở Campuchia, Khu dự trữ sinh quyển đất ngập nước Stung Treng, nơi chỉ bị ngập vài tháng trong mùa mưa, nay lại xả nước vào mùa khô, khiến khu vực này gần như bị ngập lụt quanh năm.

Tại hội nghị, chuyên gia Ian Baird (Khoa Địa lý, Đại học Wisconsin-Madison) cho biết người dân địa phương ở tỉnh Stung Treng nói với ông rằng 95% cây bụi nhỏ gần sông đã chết do ngập úng.

Với những cây lớn hơn, tỷ lệ chết cũng gần 50%, là mối đe dọa nghiêm trọng đối với hệ sinh thái độc đáo đã được quốc tế công nhận.

Chưa hết, cây chết còn có tác động lớn đến các loài chim làm tổ trên cây và ảnh hưởng đến cá tra, một loài cá ăn lá và quả rơi ra từ cây rừng trong rừng ngập mặn trong mùa mưa bão.

Ian cho biết không còn nghi ngờ gì nữa, rừng ngập lụt ở Stung Treng là do xả nước từ đập thủy điện. Ông đề xuất rằng nên giảm lượng nước xả vào mùa khô để hạn chế tác động đến hệ sinh thái, nếu không, tác động vốn đã xấu sẽ còn tồi tệ hơn.

Trả lời Tuổi Trẻ về tác động của các đập thủy điện trên sông Cửu Long xả nước mùa khô đến ĐBSCL, thạc sĩ Nguyễn Hữu Thiện, chuyên gia nghiên cứu độc lập về sinh thái ĐBSCL, cho biết việc các đập xả nước đột ngột. vào mùa khô khiến một số loài thủy sinh nhầm tín hiệu của sông khi nghĩ rằng đã đến lúc đẻ trứng và di cư. Sau khi sinh sản, cá không lớn được vì hết tiết dịch. Vào mùa lũ thật, cá tôm không còn trứng để sinh sản.

Tìm giải pháp phù hợp cho từng địa phương

Bên cạnh sự kiện của Trung tâm Stimson, ngày 28/6, Tổng Lãnh sự quán Hoa Kỳ tại TP.HCM tổ chức hội thảo về các giải pháp bảo vệ sông Mekong với sự tham gia của các chuyên gia Mỹ và Việt Nam.

Mở đầu cuộc thảo luận, Tiến sĩ Văn Phạm Đăng Trí, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Biến đổi Khí hậu thuộc Đại học Cần Thơ (Viện DRAGON), chỉ ra rằng khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đang phải đối mặt với những thách thức nghiêm trọng, bao gồm: Tác động của con người như đa dạng sinh học. mất mát, ô nhiễm, sụt lún …

Ngoài ra, ĐBSCL còn chịu tác động của việc khai thác nước từ thượng nguồn, tác động của nước biển dâng và biến đổi khí hậu.

Ông Trí cho rằng, để hỗ trợ đồng bằng sông Cửu Long phát triển thịnh vượng và bền vững cần có sự chỉ đạo của Chính phủ.

Định hướng này đã có và được phản ánh trong nghị quyết 120 và các hoạt động cụ thể. Để giải quyết tốt nhất những thách thức của đồng bằng, các nhà khoa học cần tham gia vào các nghiên cứu cơ bản.

Ông Trí nhấn mạnh, điều quan trọng là nghiên cứu khoa học này sau đó phải được truyền thông, phổ biến và ứng dụng tại địa phương. Ông cho biết một cách làm hiện nay của Trường Đại học Cần Thơ là ký kết hợp tác với các địa phương và mời gọi các doanh nghiệp cùng tham gia để hỗ trợ địa phương phát triển.

Với những vấn đề như sụt lún đất, khai thác cát… gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến ĐBSCL, theo ông Trí, cần bàn bạc rộng rãi, có sự vào cuộc của các sở, ngành liên quan và người dân đi trước. đến các giải pháp thiết thực và phù hợp.

Chẳng hạn, không thể nói người dân ngừng khai thác nước ngầm khi một số địa phương hiện chưa có nước sạch.

Ông Matthew E. Anderson, nhà khoa học sinh học của Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ, cũng đồng tình với nhận định của ông Trí.

Ông Anderson cho rằng tùy theo đặc điểm kinh tế của địa phương – dựa vào trồng trọt, chăn nuôi … – mà sự phụ thuộc vào nguồn nước ngầm của các địa phương là khác nhau.

Mức độ dễ bị tổn thương và khả năng thích ứng của người dân phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm trình độ học vấn, sự hỗ trợ thích ứng từ các tổ chức xã hội và các ban ngành. Ở Việt Nam và Campuchia, khả năng thích ứng và thay đổi của người dân nhìn chung còn thấp.

Tại hội thảo, các chuyên gia đều thống nhất rằng các giải pháp cho sông Mekong phải đa ngành, đa phương, giữa các quốc gia, tổ chức trong nước, khu vực và quốc tế, bên cạnh các giải pháp song phương.

Cần trao đổi thông tin khi xả nước

Ông Brian Eyler, Giám đốc chương trình Đông Nam Á của Trung tâm Stimson, cho rằng minh bạch và trao đổi thông tin là giải pháp tốt nhất. Trung Quốc nên có thông báo rõ ràng khi nào sẽ xả nước để các vùng hạ du chuẩn bị đối phó.

Theo ông Eyler, các nước hạ nguồn cũng cần có hệ thống cảnh báo sớm, theo dõi mực nước các hồ chứa để đưa ra cảnh báo sớm cho người dân. Hiện tại, hệ thống cảnh báo miễn phí Mekong Dam Monitor Alert có thể có dữ liệu để cảnh báo trước 24 giờ.

Leave a Reply

Your email address will not be published.